Een tsunami van nieuwe soorten

De tsunami die Japan in 2011 trof zorgde voor een gigantische hoeveelheid drijvend schroot in de Stille Oceaan. Over de afgelopen jaren heeft veel van dat afval zich naar de andere kant van de oceaan verplaatst, waar het aanspoelde op de Amerikaanse westkust. Een nieuw artikel in het vakblad Science laat zien dat een ongeziene hoeveelheid zeeleven als verstekelingen meegelift is naar de andere kant van de oceaan.

Wel 289 soorten schelpdieren, wormen, schelpdieren, en slakken hebben de oversteek van Japan naar de Amerikaanse Westkust gemaakt.

Wel 289 soorten schelpdieren, wormen, schaaldieren, en slakken hebben de oversteek gemaakt. Het bleek dat deze soorten veel langer op zee konden overleven dan eerder gedacht. Wat ook hielp was dat een groot deel van het drijvende afval uit kunststoffen bestond. Deze breken niet, of nauwelijks, af in zee waardoor ze verstekelingen langdurig over de oceaan kunnen verplaatsen. De steeds meer toenemende aanwezigheid van plastic vervuiling in zee zal dit soort migraties alleen maar vergemakkelijken.

Introducties van invasieve soorten, het gebeurt steeds vaker

Het introduceren van zulke “invasieve soorten” die niet van nature in een gebied voorkomen door menselijk handelen komt steeds vaker voor. Soorten liften mee in ballastwater van containerschepen, in slecht uitgespoeld watersportmateriaal, of worden bewust getransporteerd voor handel of onderzoek en komen dan per ongeluk in zee terecht. In het nieuwe ecosysteem kunnen zulke soorten grote gevolgen hebben.

Soorten liften mee in ballastwater van containerschepen, in slecht uitgespoeld watersportmateriaal, of worden bewust getransporteerd voor handel of onderzoek

Als nieuw introducé kent niemand in het ecosysteem ze waardoor ze opeens gevrijwaard kunnen zijn van predatie, of juist prooidieren ze niet herkennen. Hierdoor kunnen ze een ware plaag worden.

Koraalduivels nemen riffen over

De koraalduivel komt van nature voor in de Stille en Indische Oceaan, maar door een onduidelijke oorzaak begin jaren 90 (mogelijk door orkaanschade) kwam deze vis in Florida in zee terecht. Sindsdien heeft hij zich over de volledige Caraïben verspreid en kom je hem tot aan Curaçao tegen.

Koraalduivel

Waar je in zijn natuurlijke omgeving een paar van deze vissen per duik ziet, zwemmen ze in grote groepen over de Caribische riffen. Het zijn vraatzuchtige rovers en ze schaden de populaties van andere vissoorten.  En geen van de natuurlijke rifbewoners lust deze vissen, ze hebben zelf dus niets te vrezen.  Duikers proberen ze te vangen, ook omdat ze lekker zijn op de BBQ, maar met een continue aanwas van jongen is dit dweilen met de kraan open.

Invasieve algen in de Middellandse Zee

Naast vissen kunnen ook bijvoorbeeld algen een probleem vormen. Verschillende soorten algen van het genus Caulerpa zijn over de jaren geïntroduceerd in de Middellandse Zee. Een beroemd verhaal hierbij is dat één soort mogelijk door het Oceanografisch Museum in Monaco door een putje is gespoeld en nu grote delen van de zeebodem verstikt, iets dat het museum zelf nog steeds hartgrondig ontkent. De verschillende soorten groeien allemaal zo snel dat ze de oorspronkelijke soorten zoals het zeegras Posidonia overgroeien en verdrukken.

Verschillende soorten algen van het genus Caulerpa zijn over de jaren geïntroduceerd in de Middellandse Zee. De verschillende soorten groeien allemaal zo snel dat ze oorspronkelijke soorten zoals het zeegras Posidonia overgroeien. Foto: Nanne van Hoytema

Zachte koralen vormen een plaag

Een recente invasie is die van het zachte koraal Xenia in de Caribische zee ten noorden van Venezuela tussen 2007 en 2014. Dit koraal is gespecialiseerd in snel groeien en als een deel van de kolonie afscheurt en wegspoelt, kan het zich verderop weer aan de bodem hechten en een nieuwe kolonie beginnen. Xenia wordt in de Stille Oceaan door de andere koralen in toom gehouden, maar lijkt zich bij Venezuela erg snel over de riffen te verspreiden door andere soorten te verdringen.

Xenia, een zacht koraal wat een invasieve soort is in Venezuela. Foto: Nanne van Hoytema

Met alleen maar toenemend menselijk transport en afval in de oceanen zullen dit soort introducties van nieuwe soorten in ecosystemen steeds vaker gaan gebeuren. De voorbeelden hierboven laten zien dat dit de biodiversiteit en visopbrengst van zulke ecosystemen sterk kan verlagen. Kleine handelingen zoals het in zee gooien van wat aquariumvissen waar je geen zin meer in hebt kunnen grote gevolgen hebben, maar ook grootschalige sectors zoals de wereldwijde scheepvaart zullen moeten nadenken over hoe ze kunnen voorkomen dat potentieel schadelijke soorten een lift krijgen naar voor hen nieuwe gebieden.