Net als in de rest van het Caribisch gebied stonden de ondiepe koraalriffen van Curaçao ooit vol met enorme kolonies hertshoornkoraal (Acropora cervicornis) en elandshoornkoraal (Acropora palmata), maar deze soorten zijn de afgelopen decennia hard achteruitgegaan. Dit gebeurt niet alleen in Curaçao, koraalriffen over de hele wereld verdwijnen in rap tempo. Een elkaar versterkende combinatie van opwarming en verzuring van de oceaan door klimaatverandering met lokale vervuiling en overbevissing zorgt voor grootschalige sterfte van de koralen die de riffen in stand houden. Naast een kwart van de dieren in de oceanen zijn ook miljoenen mensen afhankelijk van deze riffen voor voeding en inkomen.

In een poging het tij te keren voor de koralen, heeft een internationaal team van wetenschappers zich verenigd in het SECORE netwerk: een ambitieus project dat zich richt op het herplanten van beschadigde koraalriffen met reageerbuiskoralen.

Koralenseks

Koralen zijn koloniale dieren. Als je een takje van een koraal afbreekt, dan kan dit takje verder leven zonder de moederkolonie. Een beschadigd koraal kan wel ziektes oplopen, of algengroei krijgen op de plek van de wond, wat kan leiden tot het doodgaan van de kolonie, breek dus nooit expres koralen af! Het takje is na het afbreken eigenlijk een kloon geworden van de moederkolonie en dit noemen we a-seksuele voortplanting. We zouden een heel afgestorven rif opnieuw kunnen bevolken door een kolonie in allerlei kleine stukjes te knippen en die overal op het rif te plakken, maar doordat dat dan allemaal klonen van elkaar zijn is het rif extreem vatbaar voor bepaalde ziektes.

Daarnaast planten koralen zich ook seksueel voort, net als bijna alle andere dieren. Bij seksuele voortplanting groeit er een nieuw koraal met een mix van de genetische samenstelling van zowel de vader als de moeder, hierdoor is er veel meer genetische variatie in de populatie waardoor deze bijvoorbeeld weerbaarder is tegen ziektes. Seksuele voortplanting is daarom heel belangrijk voor de gezondheid van een koralenpopulatie.

Een koraal laat ei/sperma pakketjes los © Ben Müller

Herbevolking van het rif

SECORE staat voor SExual COral REproduction (seksuele koralen voortplanting) en richt zich op het herbevolken van beschadigde koraalriffen met jonge koralen die in gevangenschap zijn opgegroeid uit seksuele voortplanting. Het doel van het SECORE project is om koraalriffen te herstellen met genetisch diverse koralen door te werken met de seksuele voortplanting. Dit vergt veel meer kennis en technologie dan een koraal versnipperen voor a-seksuele voortplanting, maar is dus nodig om de koralen in een rif weerbaar te houden tegen schadelijke invloeden zoals ziektes.

SECORE onderzoekers vangen eicellen en sperma op van elandshoornkoraal ©Paul Selvaggio

Het project begon in 2002 in Diergaarde Blijdorp in Rotterdam waar dr. Dirk Petersen in het aquarium werkte aan seksuele voortplanting bij de koralen in gevangenschap. Hij ontwikkelde hier technieken voor en na een paar jaar onderzoek in aquaria werd de stap gezet naar het wild. Curaçao in de Nederlandse Antillen was een van de eerste veldwerkplekken waar gewerkt werd aan toepassing van de geleerde technieken om de koraalriffen te helpen herstellen.

Net als in de rest van het Caribisch gebied stonden de ondiepe koraalriffen van Curaçao ooit vol met hertshoornkoraal (Acropora cervicornis) en elandshoornkoraal (Acropora palmata), maar deze soorten zijn de afgelopen decennia hard achteruitgegaan. Met onderzoek gestart in 2006 slaagde het team van SECORE er vanaf 2010 in om seksueel voortgeplant, en in gevangenschap opgegroeid, elandshoornkoraal terug te plaatsen op het rif. In 2015 werd voor het eerst waargenomen dat deze jonge koralen seksueel actief werden; dit was de eerste keer ooit dat uit het laboratorium afkomstige koralen seksuele volwassenheid haalden in het wild.

Een vier jaar oud elandsshoornkoraal op het rif bij Curaçao © Paul Selvaggio

Op dit moment wordt het SECORE project wereldwijd ondersteund door zestig instellingen. Naast Curaçao worden workshops gegeven in locaties zoals Mexico, de Bahama’s, Guam, en de Filipijnen om de opgedane kennis en het belang van koraalriffen in het algemeen te verspreiden onder zoveel mogelijk wetenschappers, duikorganisaties, en het brede publiek.

”we moeten onthouden dat de riffen die we kunnen herstellen, niet de riffen zullen zijn die we ooit hadden”

Zoals het SECORE team zelf zegt: “we moeten onthouden dat de riffen die we kunnen herstellen niet de riffen zullen zijn die we ooit hadden”. Het behouden van de koraalriffen in hun huidige diversiteit lijkt steeds moeilijker te worden, maar door de inzet van projecten zoals SECORE kunnen wij hopelijk genetisch diverse koraalriffen behouden die ook toekomstige generaties kunnen voorzien van voedsel, inkomen, en het genot te duiken in deze kleurrijke explosies van leven.

De foto’s in dit artikel zijn gebruikt met toestemming van SECORE.